„Higiena psychiczna”, dzisiaj może określenie staromodne😊 zastępowane jest pojęciem równowagi, balansu, dobrostanu. Po raz pierwszy użył tego pojęcia w literaturze przedmiotu dr Izaak Ray, w swojej pracy pod tym samym tytułem; „Higiena psychiczna” z roku 1863, gdzie autor formułował programy dotyczące zapobiegania chorobom psychicznym. Reasumując jego rozważania, można powiedzieć, że dbając o zdrowie fizyczne zapobiegamy chorobom somatycznym, tak samo jest ze zdrowiem psychicznym, również warto o nie dbać, zanim czujemy, że coś nam dolega.
To co psychice najbardziej sprzyja, to możliwość zaspakajania potrzeb różnego rzędu adekwatnie do etapu rozwojowego człowieka. Dziecko, które dostaje opiekę w zakresie zaspakajania potrzeb, najpierw głównie fizjologicznych, przynależności i bezpieczeństwa; uczy się od dorosłych, jak dbać samo o siebie. Mały człowiek nauczony jak żyć; „rodzicielskim kochaniem: karmieniem, czułością, opieką, dostosowaniem, przewidywalnością, niezależnością”😊 i wieloma innymi czynnościami niezbędnymi do rozwoju”, zaczyna sobie „widzieć” świat. Wszelkie doświadczenia nabyte w dzieciństwie, zaczynają budować umiejętności, kompetencje, zasoby osobiste i potencjał na dalsze etapy życia. Po to, by w sytuacjach trudnych wydobyć je ze swojego skarbca i posłużyć się nimi jak tarczą ochronną. W sytuacji braku wystarczająco dobrej opieki ze strony opiekunów, bywa różnie z nawykiem samoopieki. Każdy może mieć bardzo osobisty stosunek do dbania o zdrowie fizyczne i psychiczne na zapas. Warto wiedzieć, że postawa wobec zdrowia i choroby, może być modyfikowana na kolejnych etapach życia człowieka. To umiejętność której można próbować się nauczyć w każdym wieku.
Kiedy załamuje się dotychczasowy plan działania, to jakby piasek usypuje się spod stóp, grunt staje się grząski i trzeba szukać nowych punktów odniesienia. Są to bardzo naturalne i ludzkie odruchy polegające na zakłopotaniu, zmieszaniu i byciu zaskoczonym. Nie każdy z nas działa w oparciu o schemat poszukiwania szybkich rozwiązań, jest opanowany albo potrafi sobie pomyśleć; że zmartwienia są jak morskie fale o różnej wielkości, które zalewają nas z różną siłą, a potem odpływają. My zostajemy na brzegu, mniej czy bardziej bezradni w obliczu ich siły rażenia. W zależności od nabytych przekonań i uprzednich doświadczeń, skorzystamy ze wsparcia osób nam bliskich/dalszych, albo zostaniemy z problemem w samotności. Życie może przynosić różne zmiany, dlatego niekoniecznie ich oczekując, warto zwyczajowo dbać o to co mamy w sobie i w swoim zasięgu poprzez codzienne rytuały samoopieki.
Co nam w tym pomoże:
- Realna możliwość zaspakajania potrzeb różnego rzędu od tych podstawowych fizjologicznych, poprzez potrzebę bezpieczeństwa i przynależności do określonych grup społecznych, aż po możliwość osiągania odpowiedniego statusu społecznego, czy doznań przyjemności.
- Życie w środowisku, w którym mamy poczucie własnej godności i poszanowania naszych granic. Posiadanie w swoim gronie osób zaufanych, u których można szukać zrozumienia i wsparcia.
- Poznawanie siebie- im lepiej znamy swoje mocne i słabe strony, tym lepiej wiemy jak wykorzystać swoje zasoby w obliczu trudności.
- Świadomość swoich ograniczeń w adoptowaniu się do środowiska na podstawie dotychczasowych doświadczeń.
- Posiadanie możliwości osobistego rozwoju, posiadanie pracy/zadań/hobby w zależności od etapów rozwoju człowieka.
- Gotowość do wychodzenia z dobrze sobie znanej strefy komfortu.
Na koniec tego krótkiego wpisu zapraszam do psychogimnastyki, która nie zaszkodzi w codzienności, a gdy będzie nam trudniej niż zwykle, to posłuży swoim bogactwem, ponieważ systematycznie stosowana; magazynuje się w naszym psychicznym potencjale.
Psychogimnastyka
- Nabywanie umiejętności dobrego snu
- Kładzenie się do łóżka bez złości do bliskich 😊
- Nabywanie umiejętności szybkiego i dokładnego czytania
- Wyciszanie swoich myśli, tak jak gasi się światło
- Kiedy wstajesz rano stawiaj twardo obie stopy jakbyś czynnie wchodził w życie
- Zainspiruj się powyższymi wskazówkami i dodaj swoje własne, które pasują tylko do Ciebie i twojego stylu życia.
Źródła:
Wprowadzenie do higieny psychicznej / Kazimierz Dąbrowski [Warszawa] : [Wydaw. Szkolne i Pedag.], [1979]
Jak dbać o higienę psychiczną : poradnik / red. Sybilla Walczyk ; Fundacja Nauka dla Zdrowia. – Toruń : [2016].
Znaczenie miłości / Sue Gerhardt [Kraków]: [Wydaw. Uniwersytet Jagielloński], [2013]
Od socjologii medycyny do socjologii żywienia / red. Beata Tobiasz Adamczyk/ [Kraków]: [Wydaw. Uniwersytet Jagielloński],[2013]
Polecam: Uważność Trening pokonywania codziennych trudności/ Ronald D. Siegel, [Warszawa] : [Wydawnictwo: Czarna Owca], [2023].
Zdjęcia pobrane z bezpłatnej wersji /strona Adobe Stock
Autor: Anna Matyja